# Leczenie żylaków bez ciepła i bez znieczulenia tumescencyjnego — ablacja mechaniczno-chemiczna i klejenie

- Adres: https://poligon.cmmedicos.pl/leczenie-zylakow-bez-ciepla-ablacja-mechaniczno-chemiczna-klejenie/
- Opublikowano: 2026-10-28
- Kategoria: Poradnik
- Ostatnia zmiana: 2026-11-02
- Źródło: Centrum Medyczne MEDICOS, ul. Onyksowa 12, 20-582 Lublin, tel. 81 740 84 20

> Nietermiczne metody zamykania żył: ablacja mechaniczno-chemiczna i klejenie. Dla kogo, czym różnią się od lasera, co mówią wytyczne i badania, jakie mają ograniczenia.

> Treść informacyjna. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O tym, czy metoda nietermiczna jest odpowiednia w konkretnym przypadku, decyduje lekarz po badaniu USG Doppler i rozmowie o chorobach współistniejących i oczekiwaniach pacjenta.

Przez lata standardem zamykania niewydolnej żyły odpiszczelowej był laser lub fale radiowe. Obie metody działają ciepłem i wymagają znieczulenia tumescencyjnego, czyli podania wzdłuż żyły dużej ilości płynu znieczulającego przez wiele wkłuć. Od kilkunastu lat rozwijane są metody, które obywają się bez ciepła i bez tej „poduszki” płynowej: ablacja mechaniczno-chemiczna i klejenie żyły. W tym artykule opisujemy, na czym polegają, komu się je proponuje, co mówią o nich wytyczne i badania oraz jakie mają ograniczenia. Przebieg samego zabiegu ablacji mechaniczno-chemicznej opisuje osobna strona, do której link jest na końcu.

## Skąd potrzeba metod bez ciepła

Ablacja termiczna zamyka żyłę, rozgrzewając jej ścianę od środka do temperatury około 100–120°C. Żeby ciepło nie uszkodziło skóry i nerwów biegnących przy żyle, trzeba otoczyć ją płynem. Ten płyn podaje się przez liczne nakłucia wzdłuż całego leczonego odcinka. Znieczulenie tumescencyjne jest skuteczne i dobrze przebadane, ale ma dwie wady: wymaga wielu wkłuć, a mimo niego możliwe są poparzenia skóry, przebarwienia i uszkodzenie drobnych nerwów skórnych, objawiające się drętwieniem lub mrowieniem [3][10].

Metody nietermiczne i nietumescencyjne (w literaturze skracane do NTNT) powstały, by ominąć te niedogodności. Nie używają ciepła, więc nie potrzebują płynu ochronnego. Wystarcza znieczulenie miejscowe skóry w miejscu wkłucia [3][4]. Ryzyko uszkodzenia nerwów jest w nich opisywane jako niskie [10]. Ceną za to są pewne ograniczenia, o których piszemy dalej.

## Dwie główne metody nietermiczne

**Ablacja mechaniczno-chemiczna (MOCA).** Do żyły wprowadza się pod kontrolą USG cienki cewnik. Jego końcówka drażni mechanicznie wewnętrzną ścianę żyły (w zależności od zestawu — obracającym się drutem lub rozkładanymi elementami), a jednocześnie podaje się środek obliterujący, czyli ten sam rodzaj leku, którego używa się w skleroterapii. Podrażniona ściana żyły reaguje na lek, żyła obkurcza się i zarasta [3][4][7]. Lek pozostaje w organizmie tylko do czasu rozłożenia. Jest to w istocie skleroterapia wzmocniona działaniem mechanicznym.

**Klejenie żyły (zamknięcie cyjanoakrylanem).** Do żyły wprowadza się cewnik, przez który podaje się porcjami klej medyczny na bazie cyjanoakrylanu. Lekarz uciska żyłę głowicą USG, a klej skleja jej ściany. Klej pozostaje w żyle na stałe, a organizm otacza go tkanką włóknistą [2][4]. Nie podaje się środka obliterującego.

Obie metody wykonuje się ambulatoryjnie, a pacjent jest przytomny i zwykle wraca do domu wkrótce po zabiegu [3][4].

## Dla kogo rozważa się metody nietermiczne

Punkt wyjścia jest taki sam jak przy każdej metodzie: żylaki muszą dawać dolegliwości lub powikłania, a badanie USG Doppler musi potwierdzać refluks (cofanie się krwi) w żyle odpiszczelowej lub odstrzałkowej [1][3]. Bez tego warunku żadne zamykanie żył nie ma uzasadnienia. Metody nietermiczne rozważa się w szczególności, gdy:

- pacjent chce uniknąć wielu wkłuć znieczulenia tumescencyjnego [3][7],
- żyła biegnie blisko nerwów lub tuż pod skórą, gdzie ciepło zwiększa ryzyko uszkodzenia [10],
- średnica żyły nie jest duża — ten warunek omawiamy w części o ograniczeniach [8][10],
- pacjent po rozmowie z lekarzem świadomie wybiera metodę o nieco niższej skuteczności anatomicznej, ale z mniejszym bólem po zabiegu [4][7].

Wytyczne amerykańskie SVS z 2022 r. traktują metody termiczne i nietermiczne jako równorzędne opcje w leczeniu niewydolnej żyły odpiszczelowej i odstrzałkowej i zalecają wspólne podejmowanie decyzji z pacjentem [5][10]. Europejskie wytyczne ESVS z 2022 r. są ostrożniejsze: ablacja termiczna ma w nich klasę I (poziom A), a klejenie i ablacja mechaniczno-chemiczna — klasę IIa i IIb, czyli „można rozważyć” [3][10]. Brytyjski NICE uznał dowody na skuteczność i bezpieczeństwo obu metod nietermicznych za wystarczające do ich stosowania na zwykłych zasadach zgody i nadzoru klinicznego, zachęcając do zbierania danych długoterminowych. Klejenie powinno być wykonywane przez lekarzy przeszkolonych w tej procedurze i doświadczonych w USG żył [1][2].

## Kiedy metody nietermiczne nie są wskazane

- **Żyła o dużej średnicy.** To główne ograniczenie. W wytycznych i przeglądach podkreśla się większe ryzyko ponownego otwarcia żyły przy pniach o średnicy powyżej 10 mm [10]. W fińskim badaniu z randomizacją żyły szersze niż 7 mm częściej udrażniały się po ablacji mechaniczno-chemicznej [8].
- **Świeża zakrzepica żył głębokich lub powierzchownych** oraz niedrożność żył głębokich, przy której żyła powierzchowna może być jedyną drogą odpływu krwi [11].
- **Uczulenie na środek obliterujący** (przy ablacji mechaniczno-chemicznej) albo na cyjanoakrylan (przy klejeniu) [4][6].
- **Ciąża.** Zabiegów na żyłach nie wykonuje się w ciąży poza wyjątkowymi sytuacjami [1][12].
- **Brak objawów.** Zamykanie żył wyłącznie ze względu na wygląd ma inny charakter niż leczenie choroby [12].

Lista nie jest pełna. Lekarz ocenia także choroby współistniejące, przyjmowane leki (zwłaszcza przeciwkrzepliwe) i przebyte zakrzepice [3].

## Co pokazują badania — skuteczność

Najważniejsza różnica między metodami termicznymi a nietermicznymi dotyczy odsetka żył, które pozostają zamknięte.

- W przeglądzie systematycznym z 2025 r. żyła pozostawała zamknięta u 94,9% pacjentów po laserze i 94,4% po falach radiowych, a po metodach nietermicznych u 88,7% [9].
- W fińskim badaniu z randomizacją po roku żyła była całkowicie zamknięta u 100% pacjentów po laserze i falach radiowych, a po ablacji mechaniczno-chemicznej u 82% [7]. Po trzech latach różnica się utrzymała (82% wobec 100%), przy podobnej jakości życia w obu grupach. Autorzy zalecają ostrożność przy stosowaniu tej metody w żyłach o dużej średnicy [8].
- W holenderskim badaniu MARADONA (209 leczonych pacjentów) sukces anatomiczny po roku wyniósł 83,5% po ablacji mechaniczno-chemicznej wobec 94,2% po falach radiowych, a po dwóch latach 80,0% wobec 88,3%. Różnica wynikała głównie z częściowych udrożnień. Sukces kliniczny, czyli ustąpienie dolegliwości, był podobny: po dwóch latach 93,0% wobec 90,4% [4].
- Dla klejenia pięcioletnie przedłużenie amerykańskiego badania VeClose wykazało, że żyła pozostawała zamknięta (szacunek Kaplana-Meiera) u 91,4% pacjentów po klejeniu i 85,2% po falach radiowych, co potwierdziło, że klejenie nie jest gorsze. Trzeba jednak zaznaczyć, że do wizyty po pięciu latach zgłosiło się tylko 89 z pierwotnych 222 pacjentów [6].
- Przegląd Cochrane z 2021 r. nie wykazał wyraźnej różnicy w sukcesie technicznym między falami radiowymi a ablacją mechaniczno-chemiczną, ale pewność dowodów była niska, a danych długoterminowych brakowało [13].

Wniosek z tych badań jest spójny: metody nietermiczne zamykają żyłę nieco rzadziej niż laser i fale radiowe, zwłaszcza gdy żyła jest szeroka, ale u większości pacjentów dolegliwości ustępują w podobnym stopniu. Dane z obserwacji dłuższych niż 5 lat są dla nich skąpe, podczas gdy dla metod termicznych sięgają 10 lat [10].

## Co pokazują badania — ból i powikłania

**Ból.** W badaniu MARADONA mediana bólu w pierwszych 14 dniach była niższa po ablacji mechaniczno-chemicznej niż po falach radiowych (0,2 wobec 0,5 w skali 0–10), choć różnica bezwzględna była mała [4]. W przeglądzie z 2025 r. ból po ablacji mechaniczno-chemicznej oceniano średnio na 1,2 w skali 0–10, a po laserze na 3,8 [9].

**Powikłania po ablacji mechaniczno-chemicznej.** Siniaki, tkliwość i stwardnienie wzdłuż żyły, zapalenie żyły powierzchownej, reakcja uczuleniowa na środek obliterujący. W badaniu MARADONA przebarwienia skóry występowały częściej niż po falach radiowych (7 wobec 2 pacjentów) [4]. Jak po każdym zabiegu na żyłach możliwa jest zakrzepica żył głębokich [4][13].

**Powikłania po klejeniu.** Największe dostępne zestawienie pochodzi z Japonii i obejmuje 24 209 pacjentów leczonych w latach 2020–2023. Zapalenie żyły wymagające dodatkowego leczenia wystąpiło u 6,8% pacjentów. Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa wystąpiła u 0,59%, w tym zatorowość płucna u 0,01%. Reakcja nadwrażliwości o charakterze ogólnoustrojowym, wymagająca steroidów, wystąpiła u 0,27% pacjentów. U dziewięciu osób konieczne było chirurgiczne usunięcie kleju z powodu późnego zakażenia, reakcji nadwrażliwości lub ziarniniaka. Odnotowano jeden zgon z powodu zatorowości płucnej [14]. Autorzy ocenili ogólny profil powikłań jako korzystny, ale reakcje uczuleniowe na klej są zjawiskiem swoistym dla tej metody i wymagają omówienia przed zabiegiem [14].

Klej pozostaje w ciele na stałe. Dla większości pacjentów nie ma to znaczenia, ale jest to różnica wobec metod termicznych i ablacji mechaniczno-chemicznej, po których w żyle nie zostaje obcy materiał [2][14].

## Czym metody nietermiczne nie różnią się od lasera

Warto to podkreślić, bo określenie „bez ciepła” bywa odbierane jako „bez zabiegu”. Tymczasem:

- kwalifikacja wymaga takiego samego badania USG Doppler [1][3],
- zabieg polega na nakłuciu żyły i wprowadzeniu cewnika, a po nim mogą wystąpić siniaki, ból i stwardnienie wzdłuż żyły [4][7],
- widoczne żylaki (bocznice) często wymagają osobnego leczenia: usunięcia z małych nacięć lub skleroterapii [1][11],
- choroba żylna może postępować i obejmować inne żyły, więc po każdej metodzie możliwe są nawroty [9][13],
- zalecenia po zabiegu są podobne: chodzenie od razu, kompresja przez krótki czas, kontrolne USG w terminie ustalonym przez lekarza [1][3].

## Po zabiegu

Po zamknięciu żyły zaleca się od razu chodzić. Wyroby uciskowe, jeśli lekarz je zaleci, nosi się nie dłużej niż 7 dni [1]. Do większości codziennych czynności można wrócić od razu lub w ciągu kilku dni [12]. Ból i tkliwość wzdłuż żyły są zwykle przemijające [4]. Termin kontrolnego USG, które sprawdza, czy żyła pozostaje zamknięta, ustala lekarz.

## Kiedy pilnie do lekarza / 112

- **Ból, obrzęk i ocieplenie łydki lub całej nogi**, zwłaszcza jednostronne, mogą oznaczać zakrzepicę żył głębokich. Potrzebna jest pilna konsultacja lekarska tego samego dnia [15].
- **Nagła duszność, ból w klatce piersiowej** — możliwa zatorowość płucna. Dzwoń pod **112** lub jedź na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy. Nie prowadź samochodu samodzielnie [15].
- **Po klejeniu:** narastające zaczerwienienie, swędząca wysypka, obrzęk wzdłuż żyły lub objawy ogólne (gorączka, duszność, wysypka na całym ciele) wymagają pilnego kontaktu z lekarzem, bo mogą być reakcją nadwrażliwości [14].
- **Gorączka, ropny wyciek lub narastający ból w miejscu wkłucia** — kontakt z lekarzem.

Centrum Medyczne MEDICOS nie prowadzi szpitalnego oddziału ratunkowego.

Informacje o ablacji mechaniczno-chemicznej żylaków w CM MEDICOS: [Mechaniczno-chemiczna ablacja żylaków (MOCA)](/mechaniczno-chemiczna-ablacja-zylakow/). Przegląd wszystkich metod leczenia żylaków: [Żylaki kończyn dolnych — kiedy się zgłosić i jakie są metody leczenia](/zylaki-konczyn-dolnych-metody-leczenia/).

## Najczęstsze pytania

**Czy zabieg bez znieczulenia tumescencyjnego oznacza zabieg bez znieczulenia?** Nie. Znieczula się miejscowo skórę w miejscu nakłucia żyły. Pomija się tylko podawanie płynu wzdłuż całej żyły, które przy laserze i falach radiowych chroni tkanki przed ciepłem [3][4].

**Która metoda nietermiczna jest lepsza: ablacja mechaniczno-chemiczna czy klejenie?** Badania nie porównują ich bezpośrednio w sposób, który pozwalałby na jednoznaczną odpowiedź. Różnią się mechanizmem, profilem powikłań (środek obliterujący wobec kleju pozostającego w żyle) i ilością danych długoterminowych. Wybór zależy od budowy żyły, uczuleń i preferencji pacjenta po rozmowie z lekarzem [2][4][14].

**Czy metody nietermiczne nadają się do każdej żyły?** Nie. Przy żyłach o dużej średnicy częściej dochodzi do ponownego otwarcia, dlatego wytyczne zalecają w takich przypadkach ostrożność [8][10].

**Czy po zabiegu nietermicznym trzeba nosić pończochy uciskowe?** Zależy to od zaleceń lekarza. Jeśli kompresję się stosuje, to zwykle krótko, nie dłużej niż 7 dni [1].

**Czy żylaki mogą wrócić po metodzie nietermicznej?** Tak, podobnie jak po każdej innej metodzie. Leczona żyła może się ponownie udrożnić, a choroba może objąć inne żyły [4][9][13].

### Zobacz źródła, na podstawie których napisaliśmy ten artykuł(15)

1. NICE. Endovenous mechanochemical ablation for varicose veins (HTG414, dawniej IPG557).
2. NICE. Cyanoacrylate glue occlusion for varicose veins (HTG540, dawniej IPG526).
3. De Maeseneer M.G. i wsp. European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2022 Clinical Practice Guidelines on the Management of Chronic Venous Disease of the Lower Limbs. Eur J Vasc Endovasc Surg 2022;63(2):184–267.
4. Holewijn S. i wsp. Two-year results of a multicenter randomized controlled trial comparing mechanochemical endovenous ablation to radiofrequency ablation in the treatment of primary great saphenous vein incompetence (MARADONA trial). J Vasc Surg Venous Lymphat Disord 2019;7(3):364–374.
5. Gloviczki P. i wsp. The 2022 SVS, AVF and AVLS clinical practice guidelines for the management of varicose veins of the lower extremities. Part I. J Vasc Surg Venous Lymphat Disord 2023;11(2):231–261.
6. Morrison N. i wsp. Five-year extension study of patients from a randomized clinical trial (VeClose) comparing cyanoacrylate closure versus radiofrequency ablation for the treatment of incompetent great saphenous veins. J Vasc Surg Venous Lymphat Disord 2020;8(6):978–989.
7. Vähäaho S. i wsp. Randomized clinical trial of mechanochemical and endovenous thermal ablation of great saphenous varicose veins. Br J Surg 2019;106(5):548–554.
8. Vähäaho S. i wsp. Three-year results of a randomized controlled trial comparing mechanochemical and thermal ablation in the treatment of insufficient great saphenous veins. J Vasc Surg Venous Lymphat Disord 2021;9(3):652–659.
9. Lim E.Q. i wsp. Clinical effectiveness and patient-reported outcomes of endovenous ablation and surgical stripping in varicose vein management: a systematic review. BMC Surgery 2025.
10. Podyplomie.pl. Nowe techniki małoinwazyjne w leczeniu żylaków kończyn dolnych: aktualne wytyczne SVS i ESVS.
11. Medycyna Praktyczna dla pacjentów. Metody inwazyjnego leczenia żylaków.
12. NHS. Varicose veins.
13. Whing J. i wsp. Interventions for great saphenous vein incompetence. Cochrane Database Syst Rev 2021;8:CD005624.
14. Umetsu M. i wsp. Safety assessment of cyanoacrylate closure for treatment of varicose veins in a large-scale national survey in Japan. J Vasc Surg Venous Lymphat Disord 2025;13(2):102160.
15. NHS. Deep vein thrombosis (DVT).

---

*Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej, diagnozy ani leczenia. Decyzję o badaniach i leczeniu podejmuje lekarz po zbadaniu pacjenta.* *Data weryfikacji: 2026-10.*

## Zabieg opisany w artykule

- [Mechaniczno-chemiczna ablacja żylaków (MOCA)](https://poligon.cmmedicos.pl/mechaniczno-chemiczna-ablacja-zylakow/)