Adenotomia i adenotonsillotomia u dzieci – usunięcie migdałka gardłowego

Czym jest zabieg

Migdałek gardłowy („trzeci migdałek”) to skupisko tkanki chłonnej w nosogardle, za nosem. U dzieci bywa przerośnięty i może utrudniać oddychanie przez nos, zatykać ujścia trąbek słuchowych i sprzyjać problemom z uszami. Migdałek zwykle zaczyna się zmniejszać około 4. roku życia i zanika do wieku dorosłego. [1][2]

• Adenotomia – usunięcie migdałka gardłowego.
• Adenotonsillotomia – usunięcie migdałka gardłowego i jednoczesne częściowe zmniejszenie migdałków podniebiennych (tonsillotomia); opis tonsillotomii znajduje się na osobnej stronie. [2][3]

Wskazania

W polskich źródłach dzieli się je na: [2][3][4]

• bezwzględne – objawy obturacyjnego bezdechu sennego, stała niedrożność nosa, stałe oddychanie przez usta w dzień i w nocy,
• względne – przerost współistniejący z wysiękowym zapaleniem ucha środkowego, nawracającymi ostrymi zapaleniami ucha, nawracającym zapaleniem zatok, a także wady zgryzu.

Przy wysiękowym zapaleniu ucha adenotomię często wykonuje się razem z założeniem drenów wentylacyjnych. [1][5]

Kiedy zabieg nie jest wskazany – alternatywy

• objawy łagodne lub umiarkowane – obserwacja (migdałek z wiekiem się zmniejsza) albo próba leczenia zachowawczego, np. glikokortykosteroidami donosowymi, które mogą być alternatywą dla operacji, [1][2][4]
• przeciwwskazania – m.in. zaburzenia krzepnięcia, rozszczep podniebienia (także podśluzówkowy) i inne wady podniebienia, niektóre choroby nerwowo-mięśniowe, ostra infekcja. [3][5]

Decyzję o zabiegu podejmuje laryngolog po badaniu.

Kwalifikacja i przygotowanie

• badanie laryngologiczne z oceną migdałka gardłowego (często endoskopowo – fiberoskopia) oraz uszu, nosa i gardła, [2][4]
• badania krwi, w tym morfologia i układ krzepnięcia (w MEDICOS: APTT, PT/INR, fibrynogen), [3] [DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ]
• rozmowa z anestezjologiem o znieczuleniu, alergiach i lekach,
• dziecko musi być na czczo zgodnie z zaleceniami anestezjologa. [1]

Przebieg i znieczulenie

Zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym, przez jamę ustną. Migdałek gardłowy usuwa się specjalnym narzędziem (adenotomem) lub innymi metodami, coraz częściej pod kontrolą endoskopu, co pozwala ocenić nosogardło. W razie potrzeby jednocześnie zmniejsza się migdałki podniebienne. Następnie tamuje się krwawienie. Zabieg trwa zwykle około 20–45 minut. [1][3] [DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ: technika endoskopowa w MEDICOS]

Zwykle wykonuje się go w trybie chirurgii jednego dnia – dziecko wraca do domu po kilku godzinach obserwacji. Czasem obserwacja jest przedłużona. [1]

Po zabiegu i rekonwalescencja

• powrót do zdrowia trwa zwykle około tygodnia; przez ten czas dziecko zostaje w domu, unika intensywnego wysiłku i skupisk ludzi, [1]
• leki przeciwbólowe według zaleceń lekarza (u dzieci nie stosuje się kwasu acetylosalicylowego), [1]
• miękkie, chłodne posiłki, bez gorących napojów i potraw; jak najszybszy powrót do zwykłego jedzenia, [1]
• przejściowo może zmienić się głos (mowa „przez nos”), który zwykle wraca do normy po kilku tygodniach, [1]
• kontrola pooperacyjna – w MEDICOS między 7. a 12. dobą po zabiegu. [DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ]

Możliwe powikłania

• krwawienie z gardła lub nosa po zabiegu, czasem wymagające ponownego zabiegu,
• zakażenie, obrzęk utrudniający oddychanie,
• uszkodzenie zębów (zwłaszcza ruchomych),
• przejściowa zmiana głosu; rzadko utrzymująca się niewydolność podniebienno-gardłowa (mowa nosowa, cofanie się płynów do nosa),
• utrzymywanie się objawów lub odrost migdałka (rzadko),
• ryzyko związane ze znieczuleniem. [1][5]

Kiedy pilnie do lekarza

Krwawienie z ust lub nosa, wymioty z krwią lub ciemną treścią, trudności w oddychaniu – dzwoń pod 112 lub jedź na SOR. Pilnie skontaktuj się z lekarzem przy silnym bólu niereagującym na leki, wysokiej gorączce, odmowie picia. [1]

NFZ / odpłatnie

[DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ: tryb NFZ / odpłatnie]. Terminy w ramach NFZ: terminyleczenia.nfz.gov.pl lub rejestracja.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wskazaniach, metodzie i przygotowaniu decyduje lekarz po badaniu. W stanach nagłych dzwoń pod 112 lub zgłoś się na SOR – Centrum Medyczne MEDICOS nie jest szpitalnym oddziałem ratunkowym.

Data publikacji: [DO UZUPEŁNIENIA] · Data weryfikacji: 2026-10 · Recenzja medyczna: [DO UZUPEŁNIENIA — lekarz MEDICOS]

Źródła

1. NHS – Adenoidectomy: https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/adenoidectomy/ (wskazania, zmniejszanie migdałka z wiekiem, tryb jednego dnia, ok. 30 min, tydzień rekonwalescencji, powikłania, objawy alarmowe)
2. Medycyna Praktyczna (mp.pl) – Przerost migdałków: https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-jamy-ustnej-i-gardla/106177,przerost-migdalkow
3. Medycyna Praktyczna (mp.pl) – Operacje migdałków i gardła: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/181622,operacje-migdalkow-i-gardla (adenotom, wskazania, przeciwwskazania, krwawienie, badania krzepnięcia, wiek >3 lat)
4. Medycyna Praktyczna – 5000 pytań z pediatrii: Jakie są wskazania do wycięcia migdałka gardłowego i migdałków podniebiennych?: https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.6.3.3.
5. NICE NG233 – Otitis media with effusion in under 12s (adenoidektomia przy drenach, ryzyko krwotoku i niewydolności podniebienno-gardłowej, wady podniebienia): https://www.nice.org.uk/guidance/ng233/chapter/Recommendations