Paracenteza (nacięcie błony bębenkowej) i drenaż wentylacyjny ucha

Czym jest zabieg

Paracenteza (myringotomia) to nacięcie błony bębenkowej, które pozwala odessać płyn zalegający w uchu środkowym. Najczęściej wykonuje się ją u dzieci z wysiękowym zapaleniem ucha środkowego – stanem, w którym za błoną bębenkową gromadzi się gęsty płyn, powodując przejściowy niedosłuch. Często w nacięciu umieszcza się mały dren wentylacyjny (rurkę), który utrzymuje wentylację ucha przez kilka–kilkanaście miesięcy. Samo nacięcie bez drenu szybko się zamyka. [1][2][3]

Zabieg bywa łączony z usunięciem migdałka gardłowego (adenotomią), zwłaszcza gdy jest on powiększony. [1][2][4]

Wskazania

• wysiękowe zapalenie ucha środkowego utrzymujące się dłużej niż około 3 miesiące, zwłaszcza obustronne, z niedosłuchem potwierdzonym w badaniu słuchu (w źródłach podaje się m.in. niedosłuch rzędu 25–30 dB i więcej), [1][2][4]
• opóźnienie rozwoju mowy lub trudności szkolne związane z niedosłuchem, [2][4]
• nawracające ostre zapalenia ucha środkowego, przewlekła niewydolność trąbek słuchowych, wady twarzoczaszki (np. rozszczep podniebienia), zespół Downa – gdy samoistne ustąpienie jest mniej prawdopodobne, [2][4]
• rzadziej: wybrane sytuacje w ostrym zapaleniu ucha (silny ból, brak poprawy po leczeniu, potrzeba pobrania wydzieliny do badania) – decyduje laryngolog. [5]

Kiedy zabieg nie jest wskazany – alternatywy

Wysiękowe zapalenie ucha często ustępuje samoistnie w ciągu około 3 miesięcy. Dlatego zwykle zaczyna się od obserwacji i kontroli słuchu. Nie ma leków, które skutecznie leczyłyby wysięk – wytyczne NICE (2023) nie zalecają w tym celu antybiotyków, glikokortykosteroidów, leków przeciwhistaminowych ani obkurczających błonę śluzową (część polskich źródeł dopuszcza krótkotrwałe glikokortykosteroidy donosowe – źródła się tu różnią). U starszych dzieci można stosować autoinflację (np. balonik nadmuchiwany nosem). Alternatywą dla drenów jest czasowe stosowanie aparatu słuchowego. [1][3][4]

Według przeglądu Cochrane dreny poprawiają słuch głównie w pierwszych miesiącach; w dłuższym czasie różnica w porównaniu z obserwacją jest niewielka, a wpływu na rozwój mowy nie wykazano. Decyzję podejmuje się wspólnie z rodzicami. [6]

Kwalifikacja i przygotowanie

Laryngolog bada uszy (otoskopia), zleca tympanometrię i badanie słuchu, ocenia migdałek gardłowy. Przed znieczuleniem ogólnym obowiązują zalecenia dotyczące pozostania na czczo. [2][4]

Przebieg i znieczulenie

U dzieci zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym, przez przewód słuchowy, pod mikroskopem. Lekarz nacina błonę bębenkową, odsysa płyn i – jeśli jest wskazanie – zakłada dren. U dorosłych możliwe jest znieczulenie miejscowe. Zabieg trwa krótko, dziecko zwykle wraca do domu w dniu zabiegu. [2][3]

W MEDICOS: czy rutynowo zakładane są dreny, czy stosuje się krople do ucha w trakcie zabiegu, czas trwania – [DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ].

Po zabiegu i rekonwalescencja

• słuch często poprawia się od razu po odessaniu płynu, [2]
• po założeniu drenów chroni się ucho przed wodą; wytyczne NICE mówią o około 2 tygodniach, a polskie źródło zaleca unikanie pływania i nurkowania przez cały czas utrzymywania się drenu – zasady ustala laryngolog, [2][4]
• nie należy czyścić uszu patyczkami ani stosować kropli bez zalecenia, [2]
• dren zwykle samoistnie wypada po 6–12 miesiącach, a otwór w błonie się zamyka, [3]
• konieczne są kontrole laryngologiczne i badania słuchu – wysięk może nawrócić. [2]

Możliwe powikłania

Wyciek z ucha (zakażenie) – zwykle leczony kroplami, przedwczesne wypadnięcie lub zatkanie drenu, utrzymująca się perforacja błony bębenkowej (rzadko, czasem wymaga zabiegu), zmiany bliznowate błony (tympanoskleroza), nawrót wysięku wymagający ponownego zabiegu, ryzyko związane ze znieczuleniem. [2][4]

Kiedy pilnie do lekarza

Wysoka gorączka, silny ból ucha, ropny lub krwisty wyciek utrzymujący się kilka dni, obrzęk lub zaczerwienienie za uchem, zawroty głowy, osłabienie mięśni twarzy, wyraźne pogorszenie stanu dziecka. [2][4]

NFZ / odpłatnie

[DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ: tryb NFZ / odpłatnie]. Terminy w ramach NFZ: terminyleczenia.nfz.gov.pl lub rejestracja.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wskazaniach, metodzie i przygotowaniu decyduje lekarz po badaniu. W stanach nagłych dzwoń pod 112 lub zgłoś się na SOR – Centrum Medyczne MEDICOS nie jest szpitalnym oddziałem ratunkowym.

Data publikacji: [DO UZUPEŁNIENIA] · Data weryfikacji: 2026-10 · Recenzja medyczna: [DO UZUPEŁNIENIA — lekarz MEDICOS]

Źródła

1. NHS – Glue ear: https://www.nhs.uk/conditions/glue-ear/ (ustępowanie w ~3 mies., brak skutecznych leków, aparaty słuchowe, dreny wypadają po 6–12 mies., adenoidektomia)
2. Medycyna Praktyczna (mp.pl) – Wysiękowe zapalenie ucha środkowego: https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/laryngologia/74809,wysiekowe-zapalenie-ucha-srodkowego (wskazania do drenażu, zabieg, nawroty ok. 20%, ochrona przed wodą, kontrole)
3. Medycyna Praktyczna – 5000 pytań z pediatrii: Jakie jest postępowanie w wysiękowym zapaleniu ucha?: https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.6.1.11.
4. NICE NG233 – Otitis media with effusion in under 12s (2023), rekomendacje: https://www.nice.org.uk/guidance/ng233/chapter/Recommendations (ponowna ocena po 3 mies., dreny, adenoidektomia, ryzyko perforacji, tympanosklerozy, zakażenia, ochrona przed wodą 2 tyg.)
5. Medycyna Praktyczna – 5000 pytań z pediatrii: Jakie są wskazania do paracentezy w przebiegu ostrego zapalenia ucha środkowego?: https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.6.1.9.
6. Cochrane – Grommets (ventilation tubes) for hearing loss associated with otitis media with effusion in children: https://www.cochrane.org/evidence/CD001801_grommets-ventilation-tubes-hearing-loss-associated-otitis-media-effusion-children