Tonsillotomia – częściowe usunięcie migdałków podniebiennych

Czym jest zabieg

Migdałki podniebienne to skupiska tkanki chłonnej po obu stronach gardła. U dzieci mogą być na tyle duże, że utrudniają oddychanie w czasie snu, połykanie lub mowę. Tonsillotomia polega na usunięciu tej części migdałka, która wystaje poza łuki podniebienne – z pozostawieniem torebki i części tkanki. Różni się od tonsillektomii, czyli całkowitego wycięcia migdałka z torebką. Tonsillotomię często wykonuje się razem z usunięciem migdałka gardłowego (adenotomią). [1][2][3]

Wskazania

• zaburzenia oddychania podczas snu spowodowane przerostem migdałków (chrapanie, przerwy w oddychaniu, niespokojny sen) – w polskich źródłach to wskazanie bezwzględne, [1][2]
• wskazania względne – utrudnione połykanie, zaburzenia mowy wynikające z przerostu. [1][2]

O zabiegu decydują objawy, a nie sama wielkość migdałków widoczna w badaniu. [1][2]

Kiedy zabieg nie jest wskazany – alternatywy

• nawracające zapalenia migdałków – główne wskazania do tonsillotomii dotyczą przerostu, a nie zakażeń; przy nawracających, udokumentowanych anginach o wyborze między obserwacją a rodzajem zabiegu decyduje laryngolog; współcześnie wskazania do usuwania migdałków są węższe niż dawniej, [1][2]
• łagodne objawy – obserwacja i ponowna ocena; migdałki z wiekiem się zmniejszają, [4]
• jednostronny przerost migdałka – wymaga innej diagnostyki (często usunięcia migdałka do badania histopatologicznego), [2]
• przeciwwskazania – m.in. zaburzenia krzepnięcia, niektóre wady podniebienia, ostre zakażenie. [1]

Tonsillotomia czy tonsillektomia – co mówią badania

Przegląd Cochrane (2019) obejmujący dzieci z zaburzeniami oddychania w czasie snu wykazał, że po tonsillotomii dzieci zwykle szybciej wracają do normalnej aktywności (średnio o około 4 dni) i nieco rzadziej mają problemy pooperacyjne wymagające leczenia. Nie wykazano wyraźnej różnicy w ustępowaniu objawów oddechowych, ale jakość danych była niska. Po tonsillotomii pozostawiona tkanka może się ponownie powiększyć. [3]

Kwalifikacja i przygotowanie

Laryngolog ocenia gardło, nos i uszy, wywiad dotyczący snu, czasem zleca badanie snu. Przed zabiegiem wykonuje się badania krwi, w tym układu krzepnięcia. Obowiązują zalecenia dotyczące pozostania na czczo. [1][2]

Przebieg i znieczulenie

Zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym, przez jamę ustną. Wystającą część migdałków usuwa się narzędziem chirurgicznym lub urządzeniem tnącym z jednoczesnym tamowaniem krwawienia. Zabieg trwa zwykle kilkadziesiąt minut. [1][2]

W MEDICOS: technika, czas pobytu (ten sam dzień / noc obserwacji) – [DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ].

Po zabiegu i rekonwalescencja

• ból gardła i przy połykaniu przez kilka dni – łagodzą go leki przeciwbólowe podawane regularnie według zaleceń,
• dieta lekkostrawna, miękka, bez gorących i twardych pokarmów, według zaleceń lekarza,
• ograniczenie wysiłku przez około tydzień,
• powrót do przedszkola lub szkoły zwykle po kilku dniach do tygodnia. [1][3][5]

Możliwe powikłania

Najważniejszym powikłaniem jest krwawienie – w trakcie, bezpośrednio po lub kilka dni po zabiegu. Po tonsillotomii jest ono zwykle rzadsze niż po całkowitym wycięciu migdałków. Inne: ból, trudności z jedzeniem i piciem (ryzyko odwodnienia), zakażenie, uszkodzenie zębów przy zakładaniu narzędzi, ponowny przerost migdałków, ryzyko anestezjologiczne. [1][3][5]

Kiedy pilnie do lekarza

Każde krwawienie z ust lub nosa, wymiotowanie krwią lub skrzepami po zabiegu wymaga pilnej pomocy – dzwoń pod 112 lub jedź na SOR. Pilnie skontaktuj się też z lekarzem, gdy dziecko nie chce pić, ma objawy odwodnienia, wysoką gorączkę lub ból niereagujący na leki. [5][6]

NFZ / odpłatnie

[DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ: tryb NFZ / odpłatnie]. Terminy w ramach NFZ: terminyleczenia.nfz.gov.pl lub rejestracja.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wskazaniach, metodzie i przygotowaniu decyduje lekarz po badaniu. W stanach nagłych dzwoń pod 112 lub zgłoś się na SOR – Centrum Medyczne MEDICOS nie jest szpitalnym oddziałem ratunkowym.

Data publikacji: [DO UZUPEŁNIENIA] · Data weryfikacji: 2026-10 · Recenzja medyczna: [DO UZUPEŁNIENIA — lekarz MEDICOS]

Źródła

1. Medycyna Praktyczna (mp.pl) – Operacje migdałków i gardła: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/181622,operacje-migdalkow-i-gardla (definicja, wskazania bezwzględne i względne, przeciwwskazania, krwawienie, badania krzepnięcia)
2. Medycyna Praktyczna (mp.pl) – Przerost migdałków: https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-jamy-ustnej-i-gardla/106177,przerost-migdalkow oraz 5000 pytań z pediatrii – wskazania do wycięcia migdałków: https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.6.3.3.
3. Cochrane – Tonsillectomy versus tonsillotomy for obstructive sleep-disordered breathing in children (2019/2020): https://www.cochrane.org/evidence/CD011365_tonsillectomy-versus-tonsillotomy-obstructive-sleep-disordered-breathing-children
4. NHS – Adenoidectomy (zmniejszanie się tkanki chłonnej z wiekiem): https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/adenoidectomy/
5. ENT UK – Tonsillectomy (informacja dla pacjentów; krwawienie, powrót do szpitala): https://www.entuk.org/patients/conditions/63/tonsillectomy
6. NHS – Tonsillitis: https://www.nhs.uk/conditions/tonsillitis/