Chirurgia jednego dnia — dla kogo, jak wygląda kwalifikacja i powrót do domu

Autor: [DO UZUPEŁNIENIA] · Recenzja medyczna: [DO UZUPEŁNIENIA — lekarz anestezjolog MEDICOS] Data publikacji: [DO UZUPEŁNIENIA] · Data weryfikacji merytorycznej: 2026-10

Treść informacyjna. Zasady obowiązujące przed konkretnym zabiegiem, np. czas postu i odstawienie leków, podaje lekarz kwalifikujący. Jego zalecenia są ważniejsze niż ogólne informacje z artykułu.

Chirurgia jednego dnia (CJD) to tryb, w którym pacjent zostaje przyjęty, operowany i wypisany do domu w ciągu jednej doby. Polskie przepisy określają leczenie jednego dnia jako udzielanie świadczeń „z zamiarem zakończenia ich udzielania w okresie nieprzekraczającym 24 godzin” [1]. W tym trybie wykonuje się wiele zabiegów, np. z zakresu ortopedii, chirurgii ogólnej i naczyniowej, laryngologii, okulistyki i ginekologii. Nie każdy pacjent i nie każdy zabieg się do niego nadaje.

Dla kogo jest chirurgia jednego dnia

Według wytycznych brytyjskich towarzystw anestezjologów i chirurgii jednego dnia (2019) o kwalifikacji decyduje stan zdrowia oceniony w czasie kwalifikacji przedoperacyjnej, a nie sztywne granice wieku, masy ciała czy klasy ASA [3][4]. Osoby ze stabilnymi chorobami przewlekłymi, np. cukrzycą, astmą czy padaczką, często dobrze nadają się do tego trybu, bo zabieg w mniejszym stopniu zaburza ich codzienne leczenie [3][4].

W polskich materiałach dydaktycznych z anestezjologii podaje się, że w trybie jednodniowym operuje się głównie pacjentów w stanie ogólnym ASA 1 i 2, a w wybranych przypadkach ASA 3 [5]. Klasyfikacja ASA opisuje ogólny stan zdrowia przed znieczuleniem: od pacjenta zdrowego (ASA 1) po pacjenta z ciężką chorobą ogólnoustrojową (ASA 3 i wyżej).

Muszą być spełnione także warunki społeczne [3][4]:

• pacjent rozumie planowany zabieg i zalecenia pooperacyjne oraz zgadza się na tryb jednodniowy,
• po większości zabiegów w znieczuleniu ogólnym dorosła, odpowiedzialna osoba odbiera pacjenta i pozostaje z nim przez pierwsze 24 godziny,
• w domu są warunki do odpoczynku i jest dostęp do telefonu.

Kiedy pobyt jednodniowy nie jest wskazany

Lekarz może zaproponować inny tryb, np. pobyt w szpitalu, gdy [3][5]:

• choroby współistniejące są niewyrównane, np. niestabilna choroba wieńcowa, niewyrównana niewydolność serca, źle kontrolowana cukrzyca,
• zabieg wiąże się z dużym ryzykiem krwawienia, silnym bólem pooperacyjnym, który wymaga leków dożylnych, albo długim unieruchomieniem,
• pacjent nie ma osoby, która odbierze go i zostanie z nim po zabiegu,
• pacjent nie może przestrzegać zaleceń, np. przyjmować leków lub zgłosić niepokojących objawów.

Część zabiegów kwalifikuje się do trybu jednodniowego tylko w znieczuleniu miejscowym. [Kryteria wykluczenia stosowane w MEDICOS: DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ]

Kwalifikacja przed zabiegiem

Kwalifikacja składa się zwykle z dwóch części:

1. Kwalifikacja chirurgiczna — lekarz operujący ocenia wskazania, omawia przebieg zabiegu, ryzyko, możliwe powikłania i inne metody leczenia, także leczenie zachowawcze.
2. Kwalifikacja anestezjologiczna — anestezjolog ocenia stan zdrowia, przyjmowane leki i wyniki badań, wybiera rodzaj znieczulenia i przekazuje zalecenia przed zabiegiem [3].

Przygotuj na wizytę:

• pełną listę leków, także dostępnych bez recepty, oraz suplementów i ziół. Niektóre z nich, np. czosnek, miłorząb i dziurawiec, mogą wpływać na krzepnięcie lub znieczulenie [6]. Więcej piszemy w artykule o suplementach,
• dokumentację chorób przewlekłych i wypisy ze szpitala,
• informacje o wcześniejszych znieczuleniach i ich przebiegu.

Leków przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych nie odstawia się samodzielnie. Sposób postępowania ustala lekarz, w razie potrzeby z lekarzem prowadzącym.

Badania przed zabiegiem (np. morfologia, EKG) zleca się zależnie od wieku, chorób i rodzaju zabiegu. [Zakres badań wymaganych w MEDICOS i kto je wykonuje: DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ]

Przygotowanie w dniu zabiegu

• Post. Według wytycznych Europejskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii dorośli przed zabiegiem planowym nie spożywają posiłków przez 6 godzin, a klarowne płyny (np. woda, herbata bez mleka) mogą pić do 2 godzin przed znieczuleniem [7]. Wytyczne te są obecnie aktualizowane. Z zapowiedzi zespołu ESAIC wynika m.in., że po ciężkostrawnym, tłustym posiłku przerwa może być dłuższa [7]. Materiały NHS podkreślają, że pacjent dostaje od placówki indywidualne zalecenie, kiedy przestać jeść i pić [2]. Obowiązują zalecenia otrzymane w placówce. [Zasady postu w MEDICOS: DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ]
• Stałe leki przyjmuj zgodnie z zaleceniem anestezjologa. Niektóre przyjmuje się rano popijając łykiem wody, a inne odstawia się wcześniej.
• Zdejmij biżuterię, w tym kolczyki i pierścionki, i usuń lakier hybrydowy, jeśli tak zalecono.
• Zabierz dokument tożsamości, skierowanie lub kartę kwalifikacji, wyniki badań i listę leków.

Po zabiegu: wypis i powrót do domu

Pacjenta wypisuje się, gdy jest przytomny, ma stabilne parametry, ból jest opanowany lekami doustnymi, a nudności nie utrudniają przyjmowania płynów. [Kryteria wypisu MEDICOS: DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ]

Po znieczuleniu ogólnym lub po lekach uspokajających przez co najmniej 24 godziny [2][3]:

• nie prowadź samochodu ani roweru i nie obsługuj maszyn,
• nie pij alkoholu,
• nie podejmuj ważnych decyzji i nie podpisuj ważnych dokumentów, bo ocena sytuacji może być zaburzona [2],
• nie zostawaj sam/sama — potrzebna jest obecność dorosłej osoby [2][3].

Typowe przemijające dolegliwości po znieczuleniu ogólnym to senność, ból gardła lub chrypka, nudności, dreszcze i przejściowe trudności z koncentracją. Zwykle ustępują w ciągu kilku minut do kilku godzin [2].

Pacjent powinien otrzymać pisemne zalecenia: jak przyjmować leki przeciwbólowe, jak pielęgnować ranę, kiedy przyjść na kontrolę lub zdjęcie szwów i pod jaki numer dzwonić z pytaniami. [Numer kontaktowy po zabiegu: DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ]

Korzyści i ograniczenia trybu jednodniowego

Rzadkie, ale możliwe powikłania znieczulenia ogólnego to m.in. ciężka reakcja alergiczna, zaburzenia oddychania, uszkodzenie zębów przez rurkę intubacyjną, uszkodzenie nerwów oraz dłużej utrzymujące się splątanie, zwłaszcza u osób starszych [2]. Anestezjolog omawia je w czasie kwalifikacji.

Kiedy pilnie do lekarza / 112 po powrocie do domu

Dzwoń pod 112, jeśli wystąpi:

• duszność, ból w klatce piersiowej, odkrztuszanie krwi,
• utrata przytomności, drgawki, nagłe splątanie,
• obfite krwawienie z rany, którego nie da się zatamować uciskiem.

Skontaktuj się niezwłocznie z placówką, w której był zabieg, lub poza godzinami jej pracy zgłoś się na SOR, jeśli pojawi się:

• gorączka, dreszcze,
• ból, którego nie zmniejszają zalecone leki,
• narastający obrzęk, zaczerwienienie, ropna lub cuchnąca wydzielina z rany,
• uporczywe wymioty uniemożliwiające picie,
• brak oddawania moczu przez wiele godzin,
• bolesny obrzęk łydki [2][8].

Centrum Medyczne MEDICOS nie prowadzi szpitalnego oddziału ratunkowego. [Lista objawów alarmowych: DO POTWIERDZENIA PRZEZ RECENZENTA]

Najczęstsze pytania

Czy mogę wrócić do domu taksówką sam/sama? Po znieczuleniu ogólnym zwykle nie. Wytyczne zalecają, aby pacjenta odebrała i została z nim dorosła, odpowiedzialna osoba [2][3].

Czy przed zabiegiem mogę pić wodę? Wytyczne europejskie dopuszczają klarowne płyny do 2 godzin przed znieczuleniem [7], ale obowiązują zalecenia placówki.

Jestem po sześćdziesiątce i mam cukrzycę. Czy mogę być operowany w trybie jednodniowym? Wiek i stabilna choroba przewlekła same w sobie nie wykluczają trybu jednodniowego. Decyduje ocena stanu zdrowia w czasie kwalifikacji [3][4].

Co jeśli po zabiegu poczuję się gorzej i nie będę mógł wrócić do domu? Wtedy lekarz może zdecydować o pozostaniu na obserwacji lub przekazaniu do szpitala. [Procedura MEDICOS w takiej sytuacji: DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ]

Źródła

1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz.U. 2013 poz. 1520), § 2 pkt 4 — definicja leczenia jednego dnia; brzmienie sprawdzone w tekście jednolitym Dz.U. 2017 poz. 2295: https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2017/2295/text.html ; akt i jego kolejne teksty jednolite: https://eli.gov.pl/eli/DU/2013/1520/ogl [DO POTWIERDZENIA: brzmienie w najnowszym tekście jednolitym]
2. NHS. General anaesthesia. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/general-anaesthesia/
3. Bailey C.R. i wsp. Guidelines for day-case surgery 2019: Guidelines from the Association of Anaesthetists and the British Association of Day Surgery. Anaesthesia 2019;74(6):778–792. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30963557/ ; https://discovery.dundee.ac.uk/en/publications/guidelines-for-day-case-surgery-2019-guidelines-from-the-associat/
4. Centre for Perioperative Care — Day surgery (materiały). https://www.cpoc.org.uk/sites/cpoc/files/documents/2021-03/4.%20CPOC%20Periopertive%20Event3.3.321-%20Day%20Surgery.pdf
5. Uniwersytet Jagielloński CM, Zakład Anestezjologii — materiały dydaktyczne (kwalifikacja do zabiegów jednodniowych). https://intensywna.cm-uj.krakow.pl/cm/uploads/2024/06/prezentacja-anestezjologia-IVrok-Szpor.pdf
6. Ang-Lee M.K. i wsp. Herbal medicines and perioperative care. JAMA 2001;286(2):208–216. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11448284/ ; Hatfield J. i wsp. Dietary supplements and bleeding. 2022. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9586694/
7. Smith I. i wsp. Perioperative fasting in adults and children: guidelines from the European Society of Anaesthesiology. Eur J Anaesthesiol 2011. https://sfai.se/wp-content/uploads/files/21-4%20ESA_fasting_guideline.pdf ; ESAIC: https://esaic.org/news-from-the-esaic-guideline-task-force-on-perioperative-fasting-in-adults
8. NHS. Deep vein thrombosis (DVT). https://www.nhs.uk/conditions/deep-vein-thrombosis-dvt/

Mapa twierdzeń → źródła: definicja [1] i materiały ZPP o projekcie zmian (https://zpp.pl/storage/library/2026-05/fad8bafb8f735fcf5616d5d12acdd798.pdf); kwalifikacja [3][4][5]; warunki społeczne [3][4]; post [2][7]; zalecenia po znieczuleniu [2][3]; powikłania znieczulenia [2]; suplementy [6].