Mechaniczno-chemiczna ablacja żylaków (MOCA)

Czym jest zabieg

Żylaki kończyn dolnych są objawem przewlekłej choroby żylnej. Często ich źródłem jest niewydolność głównej żyły powierzchownej – odpiszczelowej lub odstrzałkowej – w której krew cofa się w dół nogi. Leczenie zabiegowe polega na zamknięciu (ablacji) takiej żyły; krew odpływa wtedy innymi, zdrowymi żyłami. [1][2]

Mechaniczno-chemiczna ablacja (MOCA, ang. mechanochemical ablation) łączy dwa działania: cewnik wprowadzony do żyły drażni mechanicznie jej wewnętrzną ścianę, a jednocześnie podaje się środek obliterujący (sklerotyzujący) w postaci piany lub płynu. Żyła obkurcza się i zarasta. Metoda należy do tzw. technik nietermicznych i nietumescencyjnych – nie używa się ciepła (lasera ani fal radiowych), więc nie trzeba podawać wzdłuż żyły dużej ilości płynu znieczulającego. W MEDICOS zabieg wykonuje się zestawem Flebogrif® (wyrób medyczny). [3][4][5]

Wskazania

Zabieg rozważa się u osób z objawową niewydolnością żyły odpiszczelowej lub odstrzałkowej potwierdzoną w badaniu USG Doppler – np. z bólem, uczuciem ciężkości, obrzękiem, zmianami skóry – gdy anatomia żyły jest odpowiednia. [1][2][4]

Kiedy zabieg nie jest wskazany – alternatywy

Wytyczne europejskie (ESVS 2022) i brytyjskie (NICE) jako metodę pierwszego wyboru w leczeniu niewydolności żyły odpiszczelowej wskazują ablację termiczną (laserową lub falami radiowymi). Metody nietermiczne, w tym mechaniczno-chemiczną, uznają za możliwe do rozważenia, wybierane wspólnie z pacjentem. NICE uznaje bezpieczeństwo i skuteczność MOCA za wystarczające do stosowania przy standardowych zasadach zgody i nadzoru, zachęcając do zbierania danych długoterminowych. [2][4][6]

Inne możliwości: skleroterapia piankowa pod kontrolą USG, klasyczne usunięcie żyły (stripping), a gdy zabieg nie jest wskazany – pończochy uciskowe dla złagodzenia objawów. Przeciwwskazaniami są m.in. świeża zakrzepica żył głębokich lub powierzchownych, ciąża, zaawansowana miażdżyca tętnic kończyn – decyzję podejmuje lekarz. [1][2][7]

Kwalifikacja i przygotowanie

Podstawą kwalifikacji jest badanie USG Doppler żył kończyn dolnych, które pokazuje, które odcinki są niewydolne, oraz stan żył głębokich. Lekarz pyta o przebytą zakrzepicę, leki (zwłaszcza przeciwkrzepliwe) i alergie. [1][7]

Przebieg i znieczulenie

Zabieg wykonuje się ambulatoryjnie, pod kontrolą USG. Po znieczuleniu miejscowym skóry lekarz nakłuwa żyłę i wprowadza cewnik. Wysuwa jego elementy drażniące ścianę żyły i wycofuje cewnik, podając jednocześnie środek obliterujący. Pacjent jest przytomny i zwykle wraca do domu wkrótce po zabiegu. [3][4][5]

W MEDICOS: rodzaj i stężenie środka znieczulającego (stary opis: 1% lidokaina), czas zabiegu, czy w tym samym czasie usuwa się lub ostrzykuje bocznice – [DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ].

Po zabiegu i rekonwalescencja

Zaleca się chodzenie od razu po zabiegu. Po zabiegach zamykania żył zwykle nosi się pończochę lub opaskę uciskową przez około tydzień (NICE zaleca nie dłużej niż 7 dni). Do większości codziennych czynności zwykle można wrócić od razu lub w ciągu kilku dni. W porównaniach z metodami termicznymi ból po MOCA bywa mniejszy. Termin kontrolnego USG ustala lekarz [DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ]. [1][2][4]

Skuteczność

W przeglądzie systematycznym metody nietermiczne zamykały żyłę nieco rzadziej (ok. 89%) niż ablacja termiczna (ok. 94–95%), a danych długoterminowych jest niewiele. Dla zestawu stosowanego w MEDICOS dostępne są głównie niewielkie serie przypadków z krótką obserwacją (część z ośrodków związanych z rozwojem metody); nie pozwalają one rzetelnie porównać go z ablacją termiczną. Żyła może się ponownie udrożnić, a z czasem mogą pojawić się nowe żylaki. [4][5][8]

Możliwe powikłania

Siniaki, ból i stwardnienie wzdłuż żyły, zapalenie żyły powierzchownej, przebarwienia skóry, reakcja alergiczna na środek obliterujący, rzadko zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna. Ryzyko uszkodzenia nerwów jest w metodach nietermicznych opisywane jako niskie. [1][5][8]

Kiedy pilnie do lekarza

Ból, obrzęk i ocieplenie łydki lub całej nogi mogą oznaczać zakrzepicę – skontaktuj się pilnie z lekarzem. Nagła duszność, ból w klatce piersiowej, odkrztuszanie krwi – dzwoń pod 112. Pilnej oceny wymaga też gorączka lub zaczerwienienie i ropny wyciek w miejscu nakłucia. [9]

NFZ / odpłatnie

[DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ: tryb NFZ / odpłatnie]. Terminy w ramach NFZ: terminyleczenia.nfz.gov.pl lub rejestracja.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wskazaniach, metodzie i przygotowaniu decyduje lekarz po badaniu. W stanach nagłych dzwoń pod 112 lub zgłoś się na SOR – Centrum Medyczne MEDICOS nie jest szpitalnym oddziałem ratunkowym.

Data publikacji: [DO UZUPEŁNIENIA] · Data weryfikacji: 2026-10 · Recenzja medyczna: [DO UZUPEŁNIENIA — lekarz MEDICOS]

Źródła

1. NHS – Varicose veins (w tym leczenie): https://www.nhs.uk/conditions/varicose-veins/
2. NICE CG168 – Varicose veins: diagnosis and management: https://www.nice.org.uk/guidance/cg168
3. Medycyna Praktyczna (mp.pl) – Metody inwazyjnego leczenia żylaków: https://www.mp.pl/pacjent/zakrzepica/zylaki/64136,metody-inwazyjnego-leczenia-zylakow
4. De Maeseneer MG i wsp. ESVS 2022 Clinical Practice Guidelines on the Management of Chronic Venous Disease of the Lower Limbs. Eur J Vasc Endovasc Surg 2022;63:184–267: https://doi.org/10.1016/j.ejvs.2021.12.024 oraz przegląd systematyczny (2025): https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12817718/
5. Ammollo RP i wsp. Early Results of Mechanochemical Ablation with Flebogrif® in Great Saphenous Vein Insufficiency (2020): https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7039266/ (seria 23 pacjentów, obserwacja 1–3 mies.; brak deklaracji konfliktu interesów)
6. NICE HTG414 (dawniej IPG557) – Endovenous mechanochemical ablation for varicose veins: https://www.nice.org.uk/guidance/htg414
7. Medycyna Praktyczna (mp.pl) – Leczenie żylaków: https://www.mp.pl/pacjent/zakrzepica/zylaki/64132,leczenie-zylakow
8. Phlebolymphology – Non thermal non tumescent (NTNT) ablation methods (omówienie, w tym seria 200 zabiegów Flebogrif®): https://www.phlebolymphology.org/xiii-non-thermal-non-tumescent-ntnt-ablation-methods/ (uwaga: wydawca związany z przemysłem farmaceutycznym)
9. NHS – DVT: https://www.nhs.uk/conditions/deep-vein-thrombosis-dvt/