Operacja zaćmy (fakoemulsyfikacja z wszczepieniem soczewki)

Czym jest zaćma i zabieg

Zaćma to zmętnienie soczewki oka, które powoduje stopniowe pogorszenie widzenia: zamglony obraz, gorsze widzenie przy jaskrawym świetle lub w nocy, olśnienia, blaknięcie kolorów, częste zmiany okularów. Najczęściej wiąże się z wiekiem, ale może też wynikać m.in. z cukrzycy, stosowania glikokortykosteroidów czy urazu oka. [1][2][3]

Jedynym skutecznym leczeniem zaćmy jest operacja. Krople mające spowalniać zmętnienie nie mają dobrze udokumentowanej skuteczności. Obecnie standardem jest fakoemulsyfikacja: chirurg przez małe nacięcie rozbija zmętniałą zawartość soczewki ultradźwiękami i usuwa ją, a w pozostawionej torebce soczewki umieszcza zwijaną sztuczną soczewkę wewnątrzgałkową. [2][3]

Wskazania

Operację rozważa się, gdy zaćma pogarsza widzenie na tyle, że utrudnia codzienne funkcjonowanie – czytanie, prowadzenie samochodu, pracę, poruszanie się – a zmiana okularów nie pomaga. Wytyczne NICE zalecają, by dostępu do operacji nie ograniczać na podstawie samego wyniku badania ostrości wzroku. Istnieją też wskazania medyczne, np. gdy zaćma utrudnia leczenie innych chorób oka. [1][3][4]

Kiedy zabieg nie jest wskazany – alternatywy

We wczesnym okresie, gdy zaćma nie przeszkadza w życiu codziennym, wystarczają kontrole okulistyczne, dobór okularów i lepsze oświetlenie. Operacja nie poprawi widzenia, jeśli jego przyczyną są inne choroby oka (np. zwyrodnienie plamki, jaskra, choroby siatkówki) – okulista ocenia to przed kwalifikacją. [1][2][4]

Kwalifikacja i przygotowanie

Okulista bada oko po rozszerzeniu źrenicy. Przed zabiegiem wykonuje się pomiary oka (m.in. długości gałki ocznej i krzywizny rogówki), które pozwalają dobrać moc sztucznej soczewki. Warto omówić z lekarzem, czy celem jest dobre widzenie do dali (wtedy zwykle potrzebne są okulary do czytania), czy inne rozwiązanie. Przy zabiegu w znieczuleniu miejscowym zwykle można normalnie jeść i pić. [1][3][4]

Przebieg i znieczulenie

Zabieg wykonuje się zwykle w znieczuleniu miejscowym – kroplami, żelem lub iniekcją. Pacjent jest przytomny, ale nie powinien odczuwać bólu. Do oka zakrapla się leki rozszerzające źrenicę. Operacja trwa zwykle 20–45 minut (sama faza chirurgiczna bywa krótsza). Nacięcie jest na tyle małe, że zwykle nie wymaga szwów. Pacjent wraca do domu w dniu zabiegu – nie może sam prowadzić samochodu. [1][3]

W MEDICOS: rodzaj znieczulenia, czas pobytu, termin pierwszej kontroli (stary opis: następnego dnia, wtedy usuwa się opatrunek) – [DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ].

Po zabiegu i rekonwalescencja

• przez kilka godzin widzenie jest nieostre (rozszerzona źrenica); poprawa następuje zwykle w ciągu kilku dni, [1]
• przez około 4 tygodnie stosuje się zalecone krople, [1]
• przez pierwsze dni mogą występować swędzenie, uczucie ciała obcego, łzawienie, światłowstręt (wg dotychczasowego opisu MEDICOS); światło może wydawać się jaśniejsze niż zwykle, [1]
• nie należy trzeć oka; na zewnątrz można nosić okulary lub osłonę, w słońcu – okulary przeciwsłoneczne, [1][3]
• kolory mogą wydawać się jaśniejsze, bo nowa soczewka jest przejrzysta (informacja z dotychczasowego opisu MEDICOS – do potwierdzenia przez okulistę),
• prowadzić samochód można dopiero, gdy widzenie spełnia wymagania – po decyzji lekarza, [1]
• nowe okulary dobiera się po ustabilizowaniu się widzenia – recepta może być inna niż przed zabiegiem. [1]

Możliwe powikłania

Jak każda operacja, zabieg wiąże się z ryzykiem. Należą do nich m.in.: [1][2][4]

• zmętnienie tylnej torebki (tzw. zaćma wtórna) – może pojawić się miesiące lub lata po operacji; leczy się je zabiegiem laserowym, bez ponownej operacji,
• stan zapalny, podwyższone ciśnienie w oku, obrzęk rogówki lub plamki,
• przemieszczenie soczewki,
• odwarstwienie siatkówki – rzadkie, wymaga pilnego leczenia,
• zakażenie wnętrza oka – bardzo rzadkie, ale poważne, wymaga pilnego leczenia,
• utrzymująca się wada wzroku wymagająca okularów.

Według polskiego źródła dobre wyniki uzyskuje się w około 90% przypadków; brak poprawy często wynika ze współistniejących chorób oka, a groźne powikłania są rzadkie. [2]

Kiedy pilnie do lekarza

Pilny kontakt z okulistą lub SOR okulistycznym, gdy pojawi się: nagłe pogorszenie widzenia, narastający ból oka, nasilające się zaczerwienienie, nagły wysyp „mętów” lub błysków światła, ciemna kurtyna lub cień przesuwający się w polu widzenia. Mogą to być objawy zakażenia lub odwarstwienia siatkówki. [1]

NFZ / odpłatnie

[DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ: czy operacja zaćmy jest wykonywana w MEDICOS w ramach umowy z NFZ, odpłatnie czy w obu trybach; jakie soczewki są dostępne w każdym trybie]. Terminy w ramach NFZ: terminyleczenia.nfz.gov.pl lub rejestracja.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wskazaniach, metodzie i przygotowaniu decyduje lekarz po badaniu. W stanach nagłych dzwoń pod 112 lub zgłoś się na SOR – Centrum Medyczne MEDICOS nie jest szpitalnym oddziałem ratunkowym.

Data publikacji: [DO UZUPEŁNIENIA] · Data weryfikacji: 2026-10 · Recenzja medyczna: [DO UZUPEŁNIENIA — lekarz MEDICOS]

Źródła

1. NHS – Cataract surgery: https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/cataract-surgery/ (znieczulenie miejscowe, 20–45 min, krople ok. 4 tyg., zalecenia, powikłania, PCO, objawy alarmowe)
2. Medycyna Praktyczna (mp.pl) – Zaćma: objawy, operacja i zalecenia po zabiegu: https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobysoczewki/73341,zacma-objawy-operacja-i-zalecenia-po-zabiegu-kiedy-wraca-widzenie (fakoemulsyfikacja, krople bez udokumentowanej skuteczności, powikłania)
3. NHS – Cataracts: https://www.nhs.uk/conditions/cataracts/ (objawy, czynniki ryzyka: wiek, steroidy, uraz, cukrzyca; decyzja o operacji zależna od wpływu na życie)
4. NICE NG77 – Cataracts in adults: management: https://www.nice.org.uk/guidance/ng77 (kwalifikacja nie tylko na podstawie ostrości wzroku, informacja o ryzyku i soczewkach)