Operacje niestabilności rzepki (rekonstrukcja MPFL)

Czym jest problem

Rzepka porusza się w rowku na przedniej powierzchni kości udowej. Przy niestabilności przemieszcza się (zwykle na zewnątrz) poza ten rowek – częściowo (podwichnięcie) albo całkowicie (zwichnięcie). Do pierwszego zwichnięcia dochodzi często podczas sportu lub skrętu kolana. Sprzyjają mu cechy budowy, np. płytki rowek kości udowej, wysokie ustawienie rzepki czy koślawość kolan. Przy zwichnięciu zwykle uszkadza się więzadło rzepkowo-udowe przyśrodkowe (MPFL), główny stabilizator rzepki. [1][2][3]

Wskazania do operacji

Leczenie operacyjne rozważa się zwłaszcza przy: [1][2][3]

• nawracających zwichnięciach lub podwichnięciach rzepki,
• złamaniu z oderwaniem fragmentu kości lub chrząstki, w tym obecności ciała wolnego w stawie,
• rozległym uszkodzeniu struktur stabilizujących, które nie rokuje wygojenia,
• wybranych sytuacjach wysokiego ryzyka nawrotu już po pierwszym zwichnięciu.

Kiedy operacja nie jest wskazana – alternatywy

Po pierwszym zwichnięciu, bez złamania i ciała wolnego, zwykle stosuje się leczenie zachowawcze: krótkotrwałe unieruchomienie lub ortezę, a następnie rehabilitację ukierunkowaną na mięsień czworogłowy uda i kontrolę ruchu. Celem jest powrót do aktywności w ciągu około 1–3 miesięcy. U wielu osób daje to dobry wynik i niskie ryzyko nawrotu, choć u części – zwłaszcza przy niekorzystnej budowie stawu – nawroty się zdarzają. [1][2][3]

Kwalifikacja i przygotowanie

Ortopeda ocenia kolano w badaniu klinicznym. RTG i rezonans magnetyczny pokazują ustawienie rzepki, kształt rowka, uszkodzenia chrząstki i więzadeł. Czasem potrzebne są dodatkowe pomiary ustawienia kości. U nastolatków ważne jest, czy chrząstki wzrostowe są jeszcze otwarte – nie każdą procedurę można wtedy wykonać. [1][2]

Rodzaje zabiegów i znieczulenie

Wybór zabiegu zależy od przyczyny niestabilności: [1][2][3]

• rekonstrukcja MPFL – odtworzenie więzadła przeszczepem ścięgna, najczęściej pobranym od pacjenta (np. ze ścięgna mięśnia półścięgnistego),
• artroskopia – ocena i leczenie uszkodzeń chrząstki, usunięcie lub przymocowanie oderwanych fragmentów,
• zabiegi kostne – np. przeniesienie przyczepu więzadła rzepki na kości piszczelowej lub pogłębienie rowka; stosowane przy istotnych nieprawidłowościach budowy i zwykle wiążące się z dłuższą rekonwalescencją.

Zabiegi wykonuje się w znieczuleniu ogólnym lub podpajęczynówkowym. [DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ: które z tych procedur wykonuje MEDICOS, rodzaj znieczulenia, czas pobytu]

Po zabiegu i rekonwalescencja

Rehabilitacja zaczyna się wcześnie. Obejmuje stopniowe zwiększanie zakresu ruchu, zmniejszanie obrzęku (chłodzenie), ćwiczenia mięśnia czworogłowego i mobilizację rzepki, by ograniczyć zrosty. Lekarz decyduje o ortezie i obciążaniu kończyny. Pełny powrót do sprawności trwa zwykle kilka miesięcy, a do sportu z obrotami i skokami – zwykle dłużej, po spełnieniu kryteriów siły i kontroli ruchu. [1][3]

Możliwe powikłania

Należą do nich: ból przedniej części kolana, sztywność stawu, ponowne zwichnięcie, zakażenie, krwiak, zakrzepica żył, dolegliwości w miejscu pobrania przeszczepu, a w zabiegach kostnych – problemy ze zrostem kości lub koniecznością usunięcia implantów. Żaden zabieg nie daje całkowitej pewności, że rzepka nie zwichnie się ponownie. [2][4]

Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem

Gorączka, wyciek z rany, narastające zaczerwienienie i ocieplenie kolana, silny ból niereagujący na leki, drętwienie stopy, ból i obrzęk łydki – skontaktuj się z lekarzem lub placówką. Nagła duszność lub ból w klatce piersiowej – dzwoń pod 112. [4]

NFZ / odpłatnie

[DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ: tryb NFZ / odpłatnie]. Terminy świadczeń w ramach NFZ: terminyleczenia.nfz.gov.pl lub rejestracja.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wskazaniach, metodzie i przygotowaniu decyduje lekarz po badaniu. W stanach nagłych dzwoń pod 112 lub zgłoś się na SOR – Centrum Medyczne MEDICOS nie jest szpitalnym oddziałem ratunkowym.

Data publikacji: [DO UZUPEŁNIENIA] · Data weryfikacji: 2026-10 · Recenzja medyczna: [DO UZUPEŁNIENIA — lekarz MEDICOS]

Źródła

1. AAOS OrthoInfo – Unstable Kneecap: https://www.orthoinfo.org/diseases–conditions/unstable-kneecap/ (pierwsze zwichnięcie – leczenie zachowawcze, powrót w 1–3 mies.; operacja przy nawrotach; MPFL)
2. Medycyna Praktyczna (mp.pl) – Zwichnięcia rzepki: https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/273854,zwichniecia-rzepki (wskazania do operacji, ciało wolne, rekonstrukcja MPFL, zabiegi kostne, ograniczenia u rosnących, rokowanie)
3. NHS – Dislocated kneecap: https://www.nhs.uk/conditions/dislocated-kneecap/ (leczenie, operacja przy nawrotach lub uszkodzeniach, kilka miesięcy rekonwalescencji)
4. NHS – Arthroscopy: https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/arthroscopy/ oraz NHS – DVT: https://www.nhs.uk/conditions/deep-vein-thrombosis-dvt/ (objawy alarmowe po zabiegu)