Operacje chrząstki stawu kolanowego

Czym są te zabiegi

Powierzchnie stawowe w kolanie pokrywa chrząstka szklista, która pozwala kościom gładko się przesuwać. Chrząstka słabo się goi. Jej ubytki mogą powstać po urazie, w przebiegu martwicy kostno-chrzęstnej (osteochondritis dissecans, OCD) lub w chorobie zwyrodnieniowej. Mogą powodować ból, obrzęk, przeskakiwanie, a gdy fragment się oddzieli – blokowanie stawu. [1][2][3]

Zabiegi naprawcze wykonuje się artroskopowo lub z niewielkiego otwarcia stawu. Należą do nich: [1][2]

• mikrozłamania i nawiercanie – wykonanie drobnych otworów w kości pod ubytkiem, by pobudzić powstanie tkanki naprawczej; powstaje chrząstka włóknista, mniej wytrzymała niż prawidłowa,
• przeszczep chrzęstno-kostny – przeniesienie walców kostno-chrzęstnych z mniej obciążonej części stawu w miejsce ubytku,
• refiksacja (przymocowanie) oderwanego fragmentu – np. w OCD, za pomocą implantów,
• opracowanie (wygładzenie) brzegów uszkodzenia i usunięcie wolnych fragmentów, gdy powodują objawy mechaniczne.

Istnieją też metody z hodowlą komórek chrzęstnych, wykonywane w wybranych ośrodkach. [1]

Wskazania

Zabiegi te rozważa się zwykle u młodszych osób z pojedynczym, ograniczonym ubytkiem chrząstki po urazie lub z OCD i z prawidłową osią kończyny – u starszych osób i przy wielu ubytkach korzyść jest mniejsza. Wybór metody zależy od wielkości i miejsca ubytku, wieku, aktywności i stanu kości pod chrząstką. Mikrozłamania stosuje się raczej przy mniejszych ubytkach. [1][2]

Kiedy zabieg nie jest wskazany – alternatywy

Przy rozlanej chorobie zwyrodnieniowej kolana zabiegi naprawy chrząstki zwykle nie są skuteczne. Artroskopowe „czyszczenie” stawu (płukanie, wygładzanie chrząstki) w chorobie zwyrodnieniowej nie poprawia w dłuższym czasie bólu ani funkcji i wytyczne zalecają, by go nie wykonywać. Leczeniem podstawowym są wtedy ćwiczenia, redukcja masy ciała, leki przeciwbólowe, a w zaawansowanych przypadkach – rozważenie innych operacji (np. osteotomii lub endoprotezy). [4][5][1]

U dzieci i młodszych nastolatków z OCD zmiany często goją się po 2–4 miesiącach odciążenia i ograniczenia sportu, bez operacji. [3]

Kwalifikacja i przygotowanie

Lekarz ocenia kolano w badaniu, na zdjęciach RTG (także osi kończyn) i w rezonansie magnetycznym. Ostateczny zakres uszkodzenia bywa widoczny dopiero w artroskopii. [1][2]

Przebieg i znieczulenie

Zabieg wykonuje się w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub ogólnym. Artroskopia trwa od 30 minut do kilku godzin, zależnie od zakresu. Zwykle pacjent wraca do domu w dniu zabiegu. [5]

W MEDICOS: które metody są wykonywane, rodzaj znieczulenia i czas pobytu – [DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ].

Po zabiegu i rekonwalescencja

Po zabiegach pobudzających odbudowę chrząstki lub refiksacji fragmentu zwykle konieczne jest kilkutygodniowe odciążenie kończyny – często około 6 tygodni o kulach – a następnie kilkumiesięczna fizjoterapia. Powrót do sportu wymaga zwykle kilku miesięcy. Czas zależy od metody, miejsca ubytku i zaleceń operatora. [1][3]

Możliwe powikłania

Zakażenie, krwiak lub wysięk w stawie, zakrzepica żył, sztywność kolana, utrzymywanie się bólu. Tkanka naprawcza po mikrozłamaniach może z czasem ulec zużyciu. Po przeszczepie chrzęstno-kostnym możliwe są dolegliwości w miejscu pobrania. Wcześniejsze mikrozłamania mogą pogorszyć wyniki późniejszych zabiegów odbudowy chrząstki. [1][2][5]

Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem

Gorączka lub dreszcze, wyciek z rany, narastający obrzęk, zaczerwienienie i ocieplenie kolana, drętwienie stopy, ból i obrzęk łydki. Nagła duszność lub ból w klatce piersiowej – dzwoń pod 112. [5]

NFZ / odpłatnie

[DO POTWIERDZENIA PRZEZ KLINIKĘ: tryb NFZ / odpłatnie]. Terminy w ramach NFZ: terminyleczenia.nfz.gov.pl lub rejestracja.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wskazaniach, metodzie i przygotowaniu decyduje lekarz po badaniu. W stanach nagłych dzwoń pod 112 lub zgłoś się na SOR – Centrum Medyczne MEDICOS nie jest szpitalnym oddziałem ratunkowym.

Data publikacji: [DO UZUPEŁNIENIA] · Data weryfikacji: 2026-10 · Recenzja medyczna: [DO UZUPEŁNIENIA — lekarz MEDICOS]

Źródła

1. AAOS OrthoInfo – Articular Cartilage Restoration: https://www.orthoinfo.org/treatment/articular-cartilage-restoration/ (mikrozłamania, nawiercanie, przeszczep chrzęstno-kostny, hodowla chondrocytów, kandydaci, ograniczenia)
2. Medycyna Praktyczna (mp.pl) – Urazy stawu kolanowego: https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/130008,urazy-stawu-kolanowego oraz NHS – Knee pain: https://www.nhs.uk/symptoms/knee-pain/
3. AAOS OrthoInfo – Osteochondritis Dissecans: https://www.orthoinfo.org/diseases–conditions/osteochondritis-dissecans/ (gojenie u dzieci po 2–4 mies., nawiercanie, refiksacja, kule ok. 6 tygodni)
4. Siemieniuk RAC i wsp. Arthroscopic surgery for degenerative knee arthritis and meniscal tears: a clinical practice guideline. BMJ 2017;357:j1982: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5426368/ oraz NHS – Osteoarthritis: https://www.nhs.uk/conditions/osteoarthritis/
5. NHS – Arthroscopy: https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/arthroscopy/ (znieczulenie, czas 30 min–3 h, powrót do domu, objawy alarmowe)